دعوای استرداد جهیزیه

روابط میان همسران براساس قانون تعریف و چارچوب مشخصی دارد. یکی از نکاتی کە قانون در خصوص زنان بە آن توجه ویژه ای دارد، مسائل مالی زوجه است. این کە مرد هنگام طلاق باید تمامی حق و حقوق مادی زن را پرداخت کند، این کە مهریه دینی ممتاز است کە در هر شرایطی بە زن تعلق می گیرد، این کە زن می تواند نفقه قبل خود را نیز مطالبه کند.

موضوع جهیزیه از نظر فلسفه وجودی و ماهیت حقوقی آن در کشور ما این گونه است کە جهیزیه بە رسم امانت از سوی زوجه در اختیار زوج قرار می‌گیرد و زوج فقط می‌تواند از منافع آن استفاده کند اما مطابق قانون، عاریه دهنده می تواند هر زمانی کە اراده کرد، مورد عاریه را از عاریه گیرنده پس بگیرد. زوج نیز بە عنوان امین زوجه، فقط تا زمانی کە از آن درست استفاده کند و صدمه ای بە آن نزند می تواند از جهیزیه استفاده کند.

مطابق قانون زوج در صورت استفاده درست، نسبت بە عین اموال مسوولیت ندارد. بە طور مثال اگر جهیزیه زنی بر اثر افتادن در حین حمل و نقل یا نوسان برق صدمه دید یا این کە بر اثر مرور زمان مستهلک شد، زوج هیچ مسوولیتی در این خصوص ندارد و نیازی نیست غرامتی بە زوجه بدهد. البته در قانون، تهیه اثاث خانه بە عهده مرد گذاشته شده و زن اساسا وظیفه‌ای ندارد جهیزیه‌ای با خود بە خانه همسرش بیاورد و بە عنوان اثاث خانه در اختیار مرد قرار دهد.

استرداد جهیزیه - وکیل مشهد

آیا جهیزیه به ارث می رسد؟

مطابق قانون، همسران در مسائل مالی خود استقلال دارند. بە همین سبب جهیزیه نیز مالی است کە متعلق بە زوجه است و اگر زمانی زن فوت کند، اموالی کە از او بە جا می ماند بە میزان سهم الارث بە ورثه تعلق می گیرد. جهیزیه نیز بە چنین سرنوشتی دچار می‌شود. اگر زوج و زوجه صاحب فرزند باشند، یک چهارم اموال بە مرد بە ارث می رسد و اگر صاحب فرزندی نباشند، یک دوم اموال بە مرد بە ارث رسیده و بقیه اموال میان سایر وراث تقسیم می گردد

یه جهیزیه نیز از قاعده‌ای مشابه پیروی می‌کند یعنی زوج‌ها می‌توانند برائ جلوگیری از سوء تفاهم های احتمالی دربارهٔ میزان جهیزیه و جزئیات آن در هنگام طلا ق، از شیوه تهیه سیاهه از اموال جهیزیه استفاده کنند

پس از امضای زوج و ۲ شاهد این سیاهه حالت سند عادی را پیدا می‌کند کە در زمان اختلاف می تواند برائ اثبات ادعای زوج بە کمک او بیاید، اما اگر هم پولی بە شکل مستقیم بابت جهیزیه پرداخت شود و بە طور مثال با این پول وسایلی خریداری شود، داشتن فاکتور معتبر اولین قدم برائ مطالبه حق و حقوق مادی زوجه در زمان بروز اختلاف است. قدم بعدی نیز این است کە زوجه ثابت کند وسایلی کە او خریده بوده و بە عنوان جهیزیه با خود بە خانه بخت آورده، در اختیار زوجه بوده است، در این موارد ممکن است زنی بە طور مثال یخچالی بخرد، اما هیچ گاه آن را بە خانه شوهرش نیاورد و بە خانه برادرش ببرد، اما مهم است کە این جهیزیه بە زوج داده شود یا در اختیار او باشد، برائ این کە سیاهه‌ها «محکم کاری» شود، چند راهکار وجود دارد:

  1. «امضای زوج بە سیاهه اعتبار می دهد، اما اگر اثر انگشت او در سیاهه درج شود، این موضوع اعتبار سیاهه را بیشتر می‌کند. بهتر است شهود مرد باشند و از اقوام زوجه نباشند.
  2. اگر سیاهه در دفترخانه اسناد رسمی تنظیم شود، این مساله حکم سند رسمی را پیدا می کند و اعتبار بیشتری خواهد داشت. می توان امضای زوجه را در دفترخانه گواهی امضا کرد کە در صورت بروز اختلاف زوج نتواند نسبت بە امضای خود ادعای انکار، جعل و تردید مطرح کند، اما در جامعه ما چنین روالی معمول نیست کە زوج را بە دفترخانه ببرند و از او گواهی امضا بگیرند، بلکه معمولا این طور است کە فهرستی را می نویسند و از زوج بابت آن امضا می گیرند کە این وسایل بە عنوان جهیزیه در اختیار او قرار گرفته است.
  3. در سیاهه معمولا توصیف می گردد کە بە طور مثال فرش از چه نوعی است؟ ماشینی است یا دستباف؟ چه مارکی دارد و نکته قابل ذکر دیگر در این زمینه، «شروط احتمالی» است کە ممکن است همسران بخواهند در زمینه جهیزیه در عقدنامه خود ذکر کنند. اگر زن در عقدنامه شرط کند کە جهیزیه را هنگام ازدواج بە زوج واگذار کردم، یا این کە بنویسد: کل جهیزیه را بخشیدم یا بە همسرم فروختم و صلح کردم، چه در عقدنامه و چه در قالب اسناد رسمی دیگر، این مساله معتبر خواهد بود و دیگر زن نمی تواند نسبت بە جهیزیه ادعایی داشته باشد اما اگر چنین عقدی میان زوج و زوجه برقرار نباشد، قانون مطابق «عقد عاریه» در مورد جهیزیه تصمیم خواهد گرفت

برخورد قانون با مرد بی اعتنا به جهیزیه

جهیزیه به عنوان «امانت» در اختیار مرد قرار می گیرد. اگر مرد در استفاده از این وسایل روزی «جو زده» شود و بە آنها آسیب رسانده و آنها را بشکند، همسر وی می تواند با مراجعه بە دادسرا و طرح شکایت، از همسر خود شکایت کیفری کند
اقامه ی دعوای استرداد جهیزیه:

درنتیجه با وجود این شرایط وکیل  زوجه میتواند به دادگاه حقوقی مراجعه نماید و دادخواست استرداد جهیزیه نماید. استرداد جهیزیه مانند سایر دعاوی استرداد شرایط عمومی و اختصاصی دارد که گذشته از شرایط عمومی که از بدیهیات حقوقی می باشد (مانند فرم دادخواست، تعیین خواسته و تقویم آن و غیره در مواد ۴۸ تا ۵۳ قانون آیین دادرسی مدنی)، باید شرایط اختصاصی به شرح ذیل را نیز داشته باشد:

  • الف- تسلیم مال موضوع دعوا به زوج یا خوانده دعوا
  • بقاء عین (جهیزیه)
  • مالکیت خواهان (زوجه)
  • تصرف گیرنده (زوج)

دعوای استرداد جهیزیه همانند دعاوی حقوقی دیگر نیاز به اثبات بردن و تحویل جهیزیه به منزل داماد و بقای آن از طرف مدعی دارد و باید به یکی از طرق ادله اثبات دعوا وجود حق ثابت شود که توسط وکیل این امور اثبات می شود.

استرداد جهیزیه و نکات مهمی که هر شخص باید در باره آن بداند

در این نوشته قصد داریم به بررسی موضوع استرداد جهیزیه بپردازیم. یکی از بهترین خاطرات برای هر زن جوانی خاطرات شیرین خرید جهیزیه است. به هر حال نمی توان این موضوع را کتمان کرد که اصولاً همه خانمها موقع خرید جهیزیه خوشحالند و ذوق و شوق دارند. می خواهند حسن انتخاب و سلیقه شان و گاهی اوقات وسع مالی پدر و شأن شئون خانوادگیشان را به رخ همه علی الخصوص خانواده شوهر بکشند. زهرا دختر دم بختی است که با مادرش به دفترم آمده تا در مورد مقدمات عقد و عروسی و… اطلاعاتی بگیرد و ببیند اصولاً این رسم و رسومات که این قدر خانواده اش با آن درگیرند فایده ای هم برایش دارد یا صرفاً قرار است رسیدن او به مرد زندگی اش را پیچیده تر کند.

نخود آش طلاق

من هم با شما هم نظرم. درست نیست وقتی حرف از ازدواج است و همه هم این قدر راضی و خوشحالند حرف از طلاق بزنیم اما چه کنم کار ما وکیل ها پیش بینی شرایط بد است آن هم درست زمانی که هیچ کس حواسش نیست و همه احساس خوبی دارند. وقتی زن و شوهر با هم خوبند، مرد میگوید که زن را به خاطر خودش میخواهد و جهاز اهمیتی ندارد و چهار تا تیر و تخته بیشتر نیست و از سوی دیگر نظر زن هم این است که هر چه بخرم مال شوهر عزیزم است و متعلق به اوست و اصلاً اگر زندگی مشترک نباشد نمیخواهم سر به تن یکی از این کاسه بشقاب ها باشد. اما خدا نیاورد آن روزی را که طرفین به اختلاف بر بخورند و آن عزیزم گفتنها و جانم شنیدنها فراموش شود. بحث جهیزیه متأسفانه بدجور نخود آش دعوای طلاق است.

ظرف من، فرش تو

زهرا عصبانی است میگوید زیر بار هر چه بروم زیر بار این یکی نمیروم. میخواهند مانند عصر حجر برایم سیاهه تهیه کنند و از داماد امضا بگیرند. به خدا آبرو و حیثیت من میرود. نمیفهمم چهار تا قابلمه و استکان چه ارزشی دارد که اینها میخواهند این طور مرا بی ارزش کنند، برایش از موردهای مشابه میگویم و با ارزش شدن چیزهای بی ارزش. خدای نکرده زمانی که کار به اختلاف بکشد باور کن دلت نمیخواهد یک قاشق از تو بماند. شوهر یکی از موکل های من به او خیانت کرد و او با حال خیلی بد از خانه آمد بیرون. بعد از آن همش به فکر این بود که هم اکنون زن غریبه دارد توی زندگی من زندگی میکند. از طرفی شوهری هم که با زنش اختلاف دارد همه حرص و ناراحتی اش را سر همین اثاثیه خالی میکند. پس فکر نکن اسباب بی ارزش است ممکن است ارزش مادی نداشته باشد ولی متأسفانه میتواند وسیله ای برای آزار دادن شود. از سوی دیگر مواردی را می شناسم که مثلاً خانم با یک بچه جدا شده و حالا میخواهد خانه بگیرد در آن اوج بحران جدایی و بی پولی برای چه باید هزینه کند و دوباره اسباب زندگی بخرد.» زهرا البته به اهمیت جهاز پی برده اما ربط آن را به سیاهه نفهمیده است.

استرداد جهیزیه

برای زهرا یک سؤال خیلی مهم پیش آمده است: حالا زنی که با شوهرش مشکل دارد چگونه میخواهد اسباب و اثاثیه جهاز به آن بزرگی را از خانه خارج کند؟ اصلاً چنین چیزی امکانپذیر نیست! «چرا عزیزم برای هر چیز راهکار قانونی وجود دارد. راه خروج جهیزیه از منزل دادن دادخواست استرداد جهیزیه است.» از طریق این دادخواست شما می توانید تمامی جهیزیه خود را پس بگیرید. حتی باورت نمی شود موردی داشتم که عروس تکه تکه جهاز را میخرید و به خانه جدید می گذاشت و داماد هم از آن طرف  آنها را از خانه خارج میکرد و می فروخت که وقتی سراسیمه بابت این قضیه به من مراجعه کردند چون جهیزیه متعلق به عروس است راهنمایی شان کردم که از طریق کیفری شکایت فروش مال غیر را مطرح کنند.

چند نکته واجب برای استرداد جهیزیه

  • سیاهه نویسی خیلی مهم است. چون اگر زمانی شما بخواهید دادخواست استرداد جهیزیه بدهید باید دلیل و مدرکی بابت اینکه جهیزیه شما واقعاً چه چیزهایی بوده داشته باشید. بهترین چیز هم رسیدی است که خود خانواده داماد و جناب داماد به شما میدهد.
  • اگر سیاهه در دفترخانه اسناد رسمی تنظیم شود، این مسأله حکم سند رسمی را پیدا میکند و اعتبار بیشتری خواهد داشت. میتوان امضای زوجه را در دفترخانه گواهی امضا کرد که در صورت بروز اختلاف زوج نتواند نسبت به امضای خود ادعای انکار، جعل و تردید مطرح کند، اما در جامعه ما چنین روالی معمول نیست که زوج را به دفترخانه ببرند و از او گواهی امضا بگیرند، بلکه معمولاً این طور است که فهرستی را مینویسند و از زوج بابت آن امضا میگیرند که این وسایل به عنوان جهیزیه در اختیار او قرار گرفته است. در سیاهه معمولاً توصیف میشود که مثلاً فرش از چه نوعی است؟ ماشینی است یا دستباف؟ چه مارکی دارد و…
  • نکته مهم دیگر این است که حتماً داماد و چند نفر از خانواده او سیاهه را امضا کنند چون سیاهه بدون امضا به درد هیچکس نمیخورد سیاهه باید حتماً نزد پدر و مادر عروس باشد که جایش امن است. امضای زوج به سیاهه اعتبار میدهد، اما اگر اثر انگشت او در سیاهه درج شود، این موضوع اعتبار سیاهه را بیشتر میکند. بهتر است شهود حداقل دو نفر مرد باشند و از اقوام زوجه نباشند.
  • هنگام تحویل جهیزیه  به طور دقیق وسایلی که داماد با خود آورده را مشخص کنید چون به دلایلی که بعداً بیان میکنم مهم است بدانیم چه اموالی بعد از ازدواج به دست آمده و چه اموالی را طرفین خودشان آورده اند.
  • شهود را فراموش نکنیم. فامیل عزیز که اتفاقاً خیلی دوست دارند سر از ریزکاری های ما درآورند و آمار تعداد لیوان های توی کابینت عروس و فرش های کف خانه را داشته باشند. که البته چون می خواهند آن را برای دیگران تعریف کنند آن را حفظ می کنند که برای شهادت در روز مبادا خیلی به درد می خوردند.
  • بعضی عروس خانم ها ابتکار جالبی دارند. جهیزیه عروس را با روبان صورتی تزئین میکنند که این خودش بسیار به درد می خورد و بهتر میشود اگر به شهود یادآوری کنیم که روباندارها جهیزیه عروس خانم است.
  • درست است که حفظ و حراست فاکتور خرید کار سختی است اما من یک توصیه به شما دارم حتماً همانطور که از برگه های گارانتی حراست میکنید هوای فاکتورها را هم داشته باشید که بعد از ده پانزده سال همچنان به کار می آید.
  • در صورتی که خدای نکرده به اختلاف برخوردید و خواستید دادخواست استرداد جهیزیه بدهید حتماً در ستون خواسته علاوه بر استرداد جهیزیه ذکر کنید: صدور قرار تأمین خواسته پیش از ابلاغ که این باعث میشود پیش از اینکه شوهر شما اموال را از خانه خارج کند آنها را توقیف کنید. معمولاً دادورز اموال را در محل توقیف کرده و به خود همسرتان به عنوان امین می سپارد که در این صورت همسرتان امین اموال محسوب شده و هر اتفاقی که برای اموال بیفتد او مسئول است.
  • مطابق قانون زوج در صورت استفاده درست، نسبت به عین اموال مسئولیت ندارد. مثلاً اگر جهیزیه زنی بر اثر افتادن در هنگام حمل و نقل یا نوسان برق صدمه دید یا اینکه بر اثر مرور زمان مستهلک شد، زوج هیچ مسئولیتی در این خصوص ندارد و نیازی نیست غرامتی به زوجه بدهد.
  • البته در ماده ۱۱۰۷  قانون مدنی، تهیه اثاث خانه به عهده مرد گذاشته شده و زن اساساً وظیفه ای ندارد جهیزیه ای با خود به خانه همسرش بیاورد و به عنوان اثاث خانه در اختیار مرد قرار دهد، لذا وقتی زن جهیزیه خود را مطالبه کند و بر اساس اقرار مرد، شهادت شهود یا فهرست سیاهه و دیگر دلایل محکمه پسند ثابت شود که زن مقدار و اقلام مشخصی از اثاث البیت را به عنوان جهیزیه به خانه مرد آورده و تحویل مرد داده، هر زمان اراده کند می تواند از زوج این وسایل را پس بگیرد و زوج حق مخالفت ندارد و مکلف است عین این وسایل را متناسب با شأن زوجه به عنوان نفقه برای او فراهم کند. این موضوع هم بستگی به هیچ چیز ندارد و زن حتی در زمانی که خوش و خرم با همسرش زندگی می کند هم می تواند از همسرش جهیزیه خود را مطالبه کند.
  • نکته جالب دیگر اینکه همسران در مسائل مالی خود استقلال دارند. به همین دلیل جهیزیه نیز مالی است که متعلق به زوجه است و اگر زمانی زن فوت کند، اموالی که از او به جا می ماند به میزان سهم الارث به ورثه تعلق می گیرد. جهیزیه نیز به چنین سرنوشتی دچار می شود. اگر زوج و زوجه صاحب فرزند باشند، یک چهارم اموال به مرد به ارث می رسد و اگر صاحب فرزندی نباشند، یک دوم اموال به مرد به ارث رسیده و بقیه اموال میان سایر وراث تقسیم می شود.
  • و مورد آخر اینکه اگر زمانی همسرتان بیخبر اموال شما را فروخت می توانید به جرم فروش مال غیر از او شکایت کنید به شرط اینکه اولاً بتوانید ثابت کنید اموال متعلق به خود شماست (از یکی از راههای بالا: ارائه سیاهه یا فاکتور یا شهادت شهود) دوم اینکه ثابت کنید شوهرتان آن را فروخته و نه دیگری و نکته مهم دیگر در خصوص شکایت کیفری این است که اگر شوهر شما تبرئه شود امکان دارد علیه شما شکایت افترا کند.

برای مشاوره با شماره های زیر تماس بگیر :

09154569219

09363081461

05136065768

یک تیم حرفه ای شماست .

وکیل در مشهد